۱۲ راه تأمین مالی داعش: از فروش نفت تا فروش زنان و دختران شیعه

جنگ‌افزارها، وسایط نقلیه، حقوق ستیزه‌جویان و کارمندان، ویدئوهای تبلیغاتی، سفرهای بین‌المللی- همه‌ی این‌ها با پول هزینه می‌شوند. حمله‌ی اخیر تروریستی پاریس، که داعش ادعا کرده است کار خودش است، حاکی است این سازمان تروریستی از بی‌پولی و تأمین مالی رنج نمی‌برد. دیوید کوهن، معاون خزانه‌داری آمریکا در امور تروریستی و جاسوسی مالی، در اکتبر ۲۰۱۵ گفت، «داعش احتمالاً بهترین سازمان تروریستی به لحاظ تأمین مالی است که تاکنون با آن مواجه شدیم- جیب‌های پرپول به این گروه اجازه داده است کارزارهای مرگ‌آفرین را در عراق، سوریه و دیگر نقاط جهان تدارک‌ببیند.»RTR49AMP-1-628x330.jpgنویسنده: آنا سوانسون ، خبرنگار واشنگتن پستمترجم : امیرپوریانسب ، سردبیر مجله­‌ی بازده

 منبع: اجندا

 

ولی حکومت اسلامی یا داعش از کجا پول به دست می‌آورد؟ بی‌تردید، راه‌های تأمین مالی این گروه مخوف بسیار متفاوت از دیگر سازمان‌های تروریستی سلطه‌جو است، و برای ایالات متحد و دیگر کشورها بستن این راه‌ها بسیار سخت‌تر است. بر خلاف اکثر گروه‌های تروریستی، که اساساً از طریق اهداءکنندگان و به اصطلاح خیران ثروتمند تأمین مالی می‌شوند، داعش منطقه‌ای را کنترل می‌کند که تقریباً به وسعت و اندازه‌ی یونایتد کینگدام یا پادشاهی متحد(شامل کشورهای اسکاتلند، ایرلند شمالی، انگلستان، و ولز) است، و وطن میلیون‌ها آدم است که کانال‌های درآمدی متنوعی را دارند و همین امر آن را در برابر حملات نظامی ایالات متحد بسیار انعطاف‌پذیرتر می‌سازد.

به طور عادی، تلاش‌های ایالات متحد، برای قطع تأمین وجوه تروریست‌ها بر ردیابی و قطع جریان وجوه از طریق سازمان‌های بین‌المللی متمرکز است. از ۹/۱۱ (۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱) به این طرف، ایالات متحد، دیگر کشورها، و سازمان ملل قوانین و ضوابطی را وضع کرده‌اند که جریان وجوه مالی تروریست‌ها را کشف و متوقف کنند. هم‌چنین رهبران گروه ۲۰ بیانیه‌ای را روز یکشنبه‌ی این هفته صادر کردند که جهانیان را به همکاری و همیاری بهتر برای قطع کانال‌های تأمین وجوه برای سازمان‌های تروریستی، شامل تبادل اطلاعات و ضبط و مصادره‌ی دارایی‌های تروریست‌ها، دعوت می‌کند.

با این که خزانه‌داری آمریکا می‌گوید این کوشش‌ها شبکه‌های تروریست‌ها را مختل و تخریب خواهد کرد و جان آدم‌ها را نجات خواهد داد، ولی داعش جانوری متفاوت است. داعش اغلب از تأمین مالی بین‌المللی اجتناب می‌کند، و در عوض وجوه مالی را در داخل منطقه‌ی خود یا در نزدیکی مرزهای متخلخل و پر فراز و نشیب خودش تولید و خرج می‌کند. کوهن در اکتبر گذشته، با استفاده از نامی دیگر برای داعش گفت: “برای ایجاد اختلال و قطع در آمدی که ISIL از فعالیت‌های با‌ج‌گیری و دیگر جنایت‌ها و جرائم محلی تولید می‌کند، ما دریافته‌ایم ابزارهای خزانه‌داری برای انجام این وظیفه اصلاً مناسب نیستند.”

برآوردهای دقیق مبلغی که داعش از این فعالیت‌ها کسب می‌کند بسیار متفاوت است و با گذر زمان نوسان می‌کند، ولی آنچه درباره‌ی آن یقین داریم این است که این گروه قویاً منابع تأمین مالی‌اش را تنوع‌بخشی کرده است – به این معنی که اگر یک منبع مالی بسته شود، این گروه می‌تواند به تولید درآمد دیگری روی آورد. به نظر می‌رسد روش‌های اصلی تولید پول توسط این گروه عبارت‌اند از فروش نفت و عتیقه، و نیز مالیات‌ستانی و باج‌گیری. منابع مالی گروه به سرعت و بلافاصله در پی تصرف مناطق و غنائم جدید رشد یافته است: طبق برآوردهای شرکت رند در اواخر ۲۰۰۸ و اوایل ۲۰۰۹ جمع درآمد سالانه‌ی حکومت اسلامی یا داعش اندکی کم‌تر از یک میلیون دلار بود ولی در اواخر ۲۰۱۴  شاید روزانه به ۱ تا ۳ میلیون دلار بالغ گردید.

داعش، هزینه‌های دیگری را هم در کنار هزینه‌های انجام حملات تروریستی و تدارک جنگ‌های مزدوران می‌پردازد. این گروه تروریستی، مدارس، نیروی پلیس مذهبی، آشپزخانه‌ها، سامانه‌ی دادگاه اسلامی، و حتی ارگان حمایت از مصرف کنندگان و مشتریان را مدیریت می‌کند. طبق گزارش‌ها ماهانه به هر جنگجو به طور متوسط۴۰۰دلار می‌پردازد که بیشتر از مبلغی است که دولت عراق به اکثر کارکنان‌اش می‌پردازد. داعش، بودجه‌های سالانه را وضع و تصویب می‌کند، و از یک ذی‌حسابی کل برای نگه‌داشتن وضعیت مالی و حساب‌هایش استفاده می‌کند. هم چنین در خصوص مستند‌سازی بازده‌ی سرمایه‌گذاری برای تأمین‌کنندگان مالی‌اش سخت‌گیرانه و موشکافانه عمل می‌کند. داعش یک بانک مرکزی تأسیس کرده است و حتی پول خودش را ضرب و چاپ می‌کند- اگر چه در عمل این گروه، عموماً از پول محلی، مثل دینار عراق و لیر ترکیه، استفاده می‌کند.

بدیهی است کنترل بر منطقه‌ای نفیس و گران‌قیمت منبعی با ارزش و البته انعطاف‌پذیر از وجوه مالی را در اختیار داعش گذارده است. با این وجود، بعضی از سران و مقامات ایالات متحد استدلال می‌کنند که داشتن چنین منطقه‌ای می‌تواند ضعفی برای این گروه محسوب شود. حفظ حکومتی با ۸ تا ۱۰میلیون نفوس، راه اندازی جنگ در اطراف مرزهای آن، و تأمین مالی و انجام حملات تروریستی بین‌المللی وظایف هزینه‌بر و دشواری هستند. بدون داشتن وجوه کافی برای ارائه‌ی خدمات به جمعیت محلی، ممکن است مردم ساکن در منطقه‌ی حکومت اسلامی یا داعش نظرشان بر علیه این گروه برگردد. و قیامی همه‌گیر و شدید شکل بگیرد که تصور می‌شود به قدرت این گروه خاتمه دهد. افزون بر این، گزارش‌های واصله از منطقه تحت سلطه‌ی این گروه تصویری از جامعه‌ای دو لایه‌ی بی‌رحم را ترسیم می‌کند که در آن تروریست‌ها و خانواده‌شان از رفاه برخوردارند و دیگران عمیقاً رنج می‌کشند. زیر این فشارها، کارکرد اقتصاد به مضیقه و دشواری دچار می‌شود و داعش با مالیات و فروش کم‌تر و کم‌تر مواجه می‌شود.

همان طور که نویسندگان دیگر خاطر نشان کرده‌اند، بهتر است داعش را به‌عنوان یک حکومت کاملاً فقیر، با بودجه‌ای در حدود افغانستان یا جمهوری دموکراتیک کنگو در نظر بگیرید، ولی داعش را به‌عنوان سازمانی تروریستی باید ثروتمند و با دارایی‌ها و سرمایه‌گذاری‌های متنوع در نظر بگیرید. در ادامه ۱۲ روش آمده است که داعش از آن‌ها درآمد کسب می‌کند.

 نفت: حوزه‌های نفتی را که داعش در سوریه و عراق تصرف کرده است منبع عمده‌ی تامین وجوه این گروه تروریستی است. اگرچه برای ایالات متحد و دیگر کشورها نسبتا بسیار آسان است که از صادرات بزرگ مقیاس نفت از این منطقه ممانعت کنند، ولی آن‌ها به سختی می‌توانند بازار سیاه نفت را کنترل‌کنند که طبق گزارش‌ها در مرزهای متخلخل تحت کنترل داعش و کشورهای هم‌جوارش دائر است.

151123-ISIS-oil-fields-map-Wonk-Blog.jpg

این گروه تروریستی اکثراً نفت را در حجم کوچک با پالایشگاه‌های سیارش پالایش می‌کند و سپس با کامیون به مرزهای ترکیه حمل می‌کند، جایی که دلالان و معامله‌گران آن را می‌خرند یا با چیزی تهاتر می‌کنند. چون این معاملات غیرقانونی است، نفت با تخفیف گزاف فروخته می‌شود که می‌تواند نوسان شدیدی داشته باشد. طبق گزارش‌ها قاچاقچیان از خدمات پیام‌رسانی تلفن همراه مثل واتس‌آپ برای هماهنگی تبادل محصولات استفاده می‌کنند. طبق گزارشی از بوستون گلوب بعضی معامله‌گران ممکن است حتی نفت خریداری‌شده از داعش را به منطقه برگردانند، و به رژیم بشار اسد بفروشند، یعنی همان‌جا که حکومت اسلامی یا داعش با سوریه در حال جنگ است.

طبق گزارش آوریل مرکز پژوهش کنگره‌ی آمریکا فروش نفت در ابتدا بخش عمده‌ای از درآمد حکومت اسلامی را تأمین می‌کرد، ولی از وقتی که ایالات متحد و دیگر کشورها کارزار گسترده‌ی حملات هوایی علیه تأسیسات نفت و گاز این گروه را تدارک دیدند، کاهش یافت. طبق گزارش‌ها از اکتبر ۲۰۱۴، ایالات متحد در حدود نیمی از ظرفیت پالایشگاهی این گروه را تخریب کرده است. ایالات متحد هم چنین کوشید تا دلالان نفت را شناسایی کند و هدف قرار دهد و ترکیه را ترغیب کرده‌است، قاچاق نفت در مرزهای‌اش را سرکوب کند.

درآمد نفت و گاز حکومت اسلامی هم‌چنین به دلیل گریز یا کشته‌شدن مهندسان و دیگر کارشناسان فنی لازم برای تولید این محصولات متحمل خسارت و کاهش شدید شده است. این گروه تروریستی تلاش پردامنه و سختی را کرده است تا آدم‌های ماهر را استخدام کند، به گونه‌ای که در یک فایل تصویری ابوبکر بغدادی، رهبر حکومت اسلامی،  نشان داده‌می‌شود که دانشمندان، مهندسان، پزشکان، و  متخصصان امور اداری را به همکاری دعوت می‌کند.

مالیات/ باج‌گیری: چون دولت اسلامی (داعش) منطقه‌ی باارزش و گران‌قیمتی را کنترل می‌کند، می‌تواند از آدم‌هایی مالیات بگیرد که در آن‌جا زندگی می‌کنند. بعضی از این مالیات‌ها، مثل مالیات‌های عادی حکومت‌های دیگر است، در حالی که بعضی دیگر بیش‌تر مثل باج‌گیری است.

حکومت اسلامی در کل به چیزهایی مثل کالاهای فروخته‌شده، کالاهای همگانی مثل برق و آب (وقتی در کنترلشان باشد، در بعضی جاها فقط در یک ساعت از روز برق جریان دارد)، شرکت‌های مخابراتی، برداشت‌های نقدی از حساب‌های بانکی، حقوق کارمندان، ورود وسایل نقلیه‌(کامیون‌های) به منطقه‌ی حکومت اسلامی در مرزها، غارت اماکن باستان‌شناسی، و جوامع غیرمسلمان مالیات می‌بندد. گزارشی که در رویترز چاپ شد، برآورد می‌کند که این سیستم باج‌گیری و مالیات‌ستانی می‌تواند سالانه ۳۶۰ میلیون دلار برای این سازمان تروریستی پول تولید کند.

ساکنان این منطقه نوعی جامعه‌ی دولایه‌ را توصیف می‌کنند که در آن‌جا جنگجویان حکومت اسلامی و خانواده‌شان خدمات متنوعی را به رایگان دریافت می‌کنند که شامل مسکن و بهداشت می‌شود، ولی بقیه مالیات‌های سنگین می‌پردازند.

آدم‌ربایی/ مطالبه‌ی خون‌بها: گزارشی از سازمان ملل که در اکتبر ۲۰۱۴ منتشر شد، به برآوردهایی ارجاع می‌دهد که طبق آن‌ها حکومت اسلامی در سال گذشته درآمدی به میزان ۳۵ تا ۴۵ میلیون دلار فقط از طریق اخذ خون‌بها از آدم‌ربایی تولید کرده است.

ایالات متحد و پادشاهی متحد کوشیده‌اند تا این کانال مالی را با غیرقانونی‌ساختن پرداخت خون‌بها به سازمان‌های تروریستی محدود و مسدود کنند. این سیاست به نظر می‌رسد برای خانواده‌هایی که قربانی آدم‌ربایی می‌شوند، بسیار ناخوشایند و دل‌سردکننده باشد، ولی مقامات رسمی معتقدند این قوانین می‌تواند تروریست‌ها را از گروگان‌گیری آمریکایی‌ها و بریتانیایی‌ها به عنوان اولین طعمه بازدارد.

حکومت اسلامی هم‌چنین یک مبلغ درآمد بااهمیت از آدم‌ربایی برای اخذ خون‌بها در منطقه‌ی خودش دارد، که در رسانه‌های بین‌المللی بازتابی نمی‌یابد.

اهداءکنندگان ثروتمند: اگرچه حکومت اسلامی عمدتا از طریق اهداءکنندگان ثروتمند تأمین مالی نمی‌شود، ولی با این حال، مثل دیگر سازمان‌های تروریستی،  این کمک‌ها منبع قابل ملاحظه‌ای از درآمدش محسوب می‌شوند.

بعضی برآوردها حاکی است که داعش در ۲۰۱۴-۲۰۱۳ بالغ بر ۴۰ میلیون دلار از خانواده‌های تجار ثروتمند و دیگر اهداءکنندگان در عربستان، قطر، کویت، و امارات متحده عربی دریافت کرده است. بسیاری از این اهداءکنندگان نخبه به دلیل ترس از و دشمنی با ایران و بشاراسد، رئیس‌جمهور سوریه، مبادرت به تأمین وجوه برای حکومت اسلامی می‌کنند. گزارشی که در ۲۰۱۳ توسط مؤسسه‌ی بروکینگز چاپ شد، با شواهد می‌گوید که اهداءکنندگان در کویت صدها میلیون دلار را به گروه‌های شورشی سوریه انتقال داده‌اند.

پس از آن که هیلاری کلینتون و دیگران در جوامع بین‌المللی از این کشورها برای تأمین مالی تروریست‌ها انتقاد کردند، عربستان در ۲۰۱۳ حمایت مالی از حکومت اسلامی(داعش)، القاعده، و دیگر سازمان‌های تروریستی را جرم اعلام کرد. بر اساس گزارش بروکینگز، امارات متحده‌ی عربی نیز به نظر می‌رسد در محدودکردن تأمین مالی تروریست‌ها پیشرفت‌هایی را داشته است. ولی دیگر کانال‌های تأمین مالی، شامل سازمان‌های خیریه ثبت‌نشده که پول را به حکومت اسلامی پمپ می‌کنند، هنوز باز هستند.

فروش عتیقه: از وقتی حکومت اسلامی منطقه را تصرف کرده است، کنترل موزه‌ها، کلکسیون‌های خصوصی و اماکن باستان‌شناسی مثل کاخ بزرگ پادشاه آشور، آشور بانی‌پال دوم، متعلق به سده‌ی ۹‌ام پیش از میلاد مسیح را، در دست گرفته است. این کار به گروه تروریستی داعش امکان عرضه‌ی گسترده‌ی مصنوعات هنری و تاریخی گران‌قیمت را داده است. طبق گزارش نیروی ویژه‌ی واکنش مالی مستقر در پاریس در اوایل امسال، این گروه دست‌کم ۴۵۰۰ مکان فرهنگی را در کنترل خود داشت.

بعضی از این عتیقه‌ها و آثار باستانی تخریب شده‌اند، ولی بعضی دیگر برای کسب درآمد، اغلب در بازارهای ترکیه و اردن، و سپس از آن جا به اروپا و سایر کشورهای توسعه‌یافته، فروخته می‌شوند.

در نوامبر ۲۰۱۴، متیو لویت از موسسه‌ی سیاست خاور نزدیک واشنگتن به کارگروهی از کنگره‌ی آمریکا از فروش عتیقه‌ها توسط داعش خبر داد- چه آن‌ها که از کلکسیون‌ها به سرقت رفته‌اند و چه آن‌ها که به تازگی کاویده و کشف شده‌‌اند. وی گفت که فروش عتیقه پس از نفت، بزرگ‌ترین منبع درآمد گروه داعش است. برآوردهای دیگر حاکی است که حجم کل تجارت عتیقه سالانه به بیش از 100 میلیون دلار می‌رسد.

بانک‎‌های عراق: خزانه‌داری آمریکا برآورد کرده است که در ۲۰۱۴ حکومت اسلامی دست‌کم نیم‌میلیارد دلار به صورت نقد با تصرف شعب بانک‌های عراقی، که در منطقه‌اش در شمال و غرب عراق واقع‌اند، کسب کرده است.

یک افسر سازمان جاسوسی ایالات متحد به گاردین گفته است، “قبل از فتح موصل جمع پول نقد و دارایی‌های داعش ۸۷۵ میلیون دلار بود … ولی پس از آن، با پول دزدی از بانک‌ها  و ارزش ادوات نظامی به تاراج برده، به میزان ۱.۵میلیارد دلار دیگر به ثروت­شان افزودند”.

فروش سایر اموال غارت شده: از وقتی حکومت اسلامی مناطقی از عراق را تصرف کرد، وسایل نقلیه­‌ی آمریکایی ، و جنگ‌افزارها و مهمات پرشماری را تحصیل کرد که می­‌تواند یا خودش استفاده کند یا بفروشد. هم­چنین گزارش­ ها حاکی است که تجهیزات و ادوات ساخت و ساز، مولدهای برق، کابل‌­های برق، خودروها، احشام، مبلمان و کالاهای دیگر نیز توسط داعش فروخته شده‌­اند.

املاک: طبق گزارش وب گاه نقاش(Nigash.org)، که مطالب آن با همکاری یک سازمان غیرانتفاعی آلمانی منتشر می­ شود حکومت اسلامی با اجاره دادن و حراج گذاردن املاک مردم که یا مرده‌­اند یا از عرصه­‌های تحت اشغال جدید گریخته‌­اند پول نقد تولید می­‌کند. در این گزارش آمده است، املاک آدم­‌هایی که داعش آن­ها را دشمن یاا کافر قلمداد می­‌کند مثل ارتشی­‌ها و پلیس عراق، مقامات دولتی، سیاستمداران، قضات و فاحشه­‌ها توقیف و مصادره می­‌شود. و اخیراً این گروه تصمیم گرفته است که واجب است املاک متعلق به حرفه‌­ای‌ها و متخصصان در حوزه­‌های مشخصی مثل پزشکان را نیز تملک کند.

طبق تحلیلی از مستندات حکومتی اسلامی در موصل، املاک مصادره شده توسط داعش می­‌تواند به افراد محلی اجاره داده شود، پایگاهی برای جنگجویان یا اعضای داعش شود، یا به عنوان سازه­‌های جدید تخریب و ساخته شود.

جنگجویان خارجی: بعضی جنگجویان خارجی که برای پیوستن به حکومت اسلامی به عراق سفر می­‌کنند با خودشان پول نقد فیزیکی می‌­آورند. اگر چه به نظر می­‌رسد این منبع تأمین وجوه برای حکومت اسلامی بسیار ناچیز باشد.

کشاورزی: هم اینک حکومت اسلامی بخش‌­هایی از حاصل­خیزترین زمین­‌های عراق و سوریه را در کنترل دارد که گندم و جو فراوانی را تولید می­ کنند. بر طبق گزارش تامسان رویترز، اگر این غلات با ۵۰ درصد تخفیف در بازارسیاه فروخته شوند، هنوز بیش از ۲۰۰ میلیون دلار درآمد سالانه برای داعش به بار خواهدآورد.

سایر غلات به سادگی از کشاورزان گرفته می­‌شود- یک پناهنده­‌ی سوری که با واشنگتن پست مصاحبه می­‌کرد گفت حکومت اسلامی ۱۰ درصد گندم خانواده‌­اش رامیگرفته ­است. طبق گزارش­‌ها بخشی از این گندم‌ها در آسیاب­‌های متعلق به داعش آسیاب می­‌شود و سپس به مردم و نانوایان محلی فروخته می­‌شود.

فسفات، سیمان و سولفور: منطقه­‌ای را که داعش تصرف کرده است مملو و غنی از منابع طبیعی شامل فسفات، سیمان، و سولفور است. تامسان رویترز برآورد می­‌کند که منابع فسفات می­‌تواند سالانه ۵۰ میلیون دلار با قیمت­‌های تخفیف‌­دار برای داعش درآمد تولید کند، در حالی­‌که اسید سولفوریک و اسید فسفاتیک می­‌تواند ۳۰۰ میلیون دلار درآمد تولید کند.

قاچاق انسان: گزارش‌­های پرشماری به صورت مستمر از عمل داعش در فروش زنان و دختران برای نکاح (ازدواج) یا انجام وظیفه‌­ی کنیزی جنسی، شامل زنان پرشماری از مذاهب یزیدی و شیعیان ترکمن خبر داده‌­اند.

انتشار این مطلب به هیچ وجه به معنی تأیید محتوای آن توسط مجمع اقتصاد جهانی نیست.

 

 

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>