آیا رابطه احساسی شما واقعی است؟

 شاید امروز بیش از هر زمان لازم باشد در مفهوم و معنای رابطه، شکل‌گیری اولیه آن، تداوم آن در قالب ازدواج و در نهایت سونامی فروپاشی خانواده در ایران تحقیقاتی علمی‌تر صورت گیرد و از تقلیل تمام معضلات به یک یا دو عامل مثل مسائل جنسی یا عوامل اقتصادی اجتناب شود. توصیه اکید روان‌شناسان بر چند عاملی (multifactorial) بودن طلاق، در کنار آماری که از ثبت روزانه ۴۴۸ طلاق در سال ۹۳ خبر می‌دهد، پیش از هر چیز فراخوان به تاملی همگانی است؛ تامل روی شناسایی و شناساندن عوامل فروپاشی خانواده در ایران؛ عواملی اعم از فردی، اجتماعی و…

 

730136_979.jpg

هر چند چنین تحقیقاتی بدون واکاوی لایه‌های روانی و رشته‌های عصبی ناقص می‌ماند. آنچه می‌خوانید یافته‌های روان کاوان در زمینه شکل گیری و تداوم زناشویی است که سعی شده به زبانی ساده بیان شوند.

 

چطور می‌توانیم «نارابطه» (irrelationship) را شناسایی و از آن دوری کنیم؟

گلن می‌گوید «درست وقتی که به ویکی خیلی احتیاج داشتم غیبش زد. من در طول رابطه خیلی سعی می‌کردم از او مراقبت کنم اما دیگر دیر شده بود و او رفته بود، نه با جنگ و جدال یا دعوا. پایان رابطه ما مثل ضربه‌ای عمیق و مبهم بود. شاید بدترین قسمت قضیه همین باشد.»

ویکی هم احساس ناامیدی می‌کند و تنها شده است. در ابتدا، هر دو با امیدواری گمان می‌کردند که بالاخره عشق را یافته‌اند و تلاش زیادی کردند که مراقب هم باشند، اگرچه شاید روش انتخاب ویکی- اینکه می‌گذاشت گلن بنا به نیاز درونی‌اش همیشه نقش مراقب را بازی کند- به اندازه روش گلن عیان و آشکار نبود. البته تمام کسانی که نقش مراقب و قیّم را در یک رابطه بازی می‌کنند نمی‌توانند همواره در زنده نگه داشتن آن موفق باشند.

همان طور که گلن معتقد بود، شاید شعله‌ور شدن گهگاهی آتش اختلافات می‌توانست به تداوم رابطه‌شان کمک کند. روابط صمیمی، بی‌تکلف و قابل اعتماد معمولا در معرض تنش هستند و این تنش برای بعضی‌ها آن قدر احتیاط‌آور است که برای خلاص کردن خود از دردسرهای این نوع روابط وارد رابطه هایی می‌شوند که ما به آنها «نارابطه» می‌گوییم.

نارابطه الگوی رابطه‌ای آموخته شده‌ای است که شاید افرادی بیشتر درگیر آن می‌شوند که والدین یا مراقب دوران کودکی آنها قادر به برآورده کردن نیازهای عاطفی‌شان نبوده یا توجه والدینشان به آنها برای رفع نیاز عاطفی خودشان بوده است. همچنین وقتی یکی از والدین، به جای وابسته شدن به همسر، دوستان و سایر افراد بزرگسال، به تعامل احساسی با کودک خود وابسته می‌شود، ممکن است در معنا و مفهوم عشق دچار اشتباه شود و مراقبت کردن یا مراقبت شدن را با رابطه عاشقانه زناشویی اشتباه بگیرد.

بدین ترتیب «نارابطه» یک شبه رابطه دروغین است. رابطه در ظاهر صمیمی است اما درواقع پایه ارتباطات به نحوی- معمولا ناخودآگاه- شکل می‌گیرد که دقیقا نقطه مقابل صراحت، احساسات بی‌غل و غش و تعاملاتی است که خصیصه اصلی صمیمیت حقیقت است. در این نوع رابطه طرفین، به اجبار و به دور از هر صمیمیت حقیقی، در پی اجرای قواعد و نقش‌های دوران کودکی خود هستند. گلن و ویکی هر دو والدینی ناخرسند و بی‌توجه داشتند.

آنها، در روند ابراز نومیدانه نیازشان به مورد مراقبت قرار گرفتن، نقش مراقب خود (والدینشان) را عهده‌دار شدند و ناخودآگاه در ذهنشان سعی کردند والدین خود را از این نقص دور کنند، آنها را تسکین بدهند و رابطه‌شان را ترمیم کنند تا والدینشان (که اکنون خود نقش آنها را بر عهده دارند) بالاخره از آنها مراقبت کنند. اینجا است که افرادی مثل گلن و ویکی نقش والدینی را ایفا می‌کنند که برای کودک ایده آل است اما در ارتباط زناشویی بی‌معنا است.

به این ترتیب، «نارابطه» یک سندرم، بیماری یا نابهنجاری نیست. اتفاقا رفتاری است که پویایی دارد، یعنی دو طرف با هم آن را پیش می‌برند. این هم یک جور رابطه داشتن است، البته به سبکی بسیار محدود. محدود به این معنا که در این نوع رابطه آن قدر که ترس طرفین نقش دارد مراقبت دو طرف از یکدیگر نقش ندارد. به تبع همین مسئله، آن‌قدر که طرفین تحت تاثیر خواست محدود‌کننده خود برای پرهیز از خطر هستند خواهان گسترش ارتباطات خود و رشد کردن نیستند.

«نارابطه» یک سیستم دفاعی روان‌شناسانه دو نفری است؛ سپری در مقابل این اضطراب که اجازه می‌دهد کسی- معمولا کسی که دوست داشته می‌شود- در زندگی فرد دیگری وارد شود و مهم باشد. سبکی از رابطه است که در آن آدم‌ها برخلاف در کنار یکدیگر بودن باز هم احساس تنهایی می‌کنند و به وقت احساس وحشتِ بیش از حد در عمق روحشان خود را پشت این سپر پنهان می‌کنند. به زبانی ساده‌تر، راهی است برای پنهان شدن از عشق و دور شدن از همه تهدیدهایی که ممکن است صمیمیت و عشق ایجاد کند.

«نارابطه» می‌تواند افراد را از بده و بستان‌های رابطه واقعی محافظت کند. یک ارتباط عمیق و پرمعنی با انسانی شایسته هیچ وقت قابل پیش‌بینی نیست. بنابراین عشق هیچ وقت ایمن نیست. نارابطه  فرد را از این خطرها محافظت می‌کند، اما در ازای هزینه‌ای گزاف.

عشق احساسی نانوشته و تعریف نشده است و نمی‌تواند در این شرایط رشد کند. درواقع، «نارابطه» فضایی برای شور و اشتیاق یا احساس و تمنا باقی نمی‌گذارد. در این نوع رابطه حتی علاقه و صمیمیت نیز تحت‌الشعاع تعهد به مراقب بودن قرار می‌گیرد. حال این سوال پیش می‌آید که پس رابطه واقعی چیست؟ خوب رابطه‌ای واقعی است که در آن هر دو طرف قادر به سرمایه‌گذاری عاطفی اصیل روی یکدیگر، احساس همدردی متقابل، مهربانی، صمیمیت و حتی مخاطرات و مجادلات احساسی باشند نه اینکه نقش قیّم، مادر، پدر، سرپرست و مراقبی مهربان را بازی کنند.

منبع: ماهنامه زنان امروز

 

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>